Δημοσιεύτηκε στις
Τι σημαίνει να λέμε ότι ο χρόνος περνά; Γιατί θυμόμαστε το παρελθόν αλλά όχι το μέλλον; Και υπάρχει πράγματι ένα κοινό «τώρα» για όλους; Στο «Η τάξη του χρόνου», ο θεωρητικός φυσικός Κάρλο Ροβέλι (Carlo Rovelli) ξεκινά από ερωτήματα που μοιάζουν αυτονόητα και δείχνει πόσο παράξενη γίνεται η έννοια του χρόνου όταν την κοιτάζουμε με τα εργαλεία της σύγχρονης φυσικής. Η διαδρομή του φτάνει ως τη φιλοσοφία, τη μνήμη και τον τρόπο με τον οποίο ζούμε τη διάρκεια.
Τι απομένει από το κοινό «τώρα»
Η καθημερινή εμπειρία μάς κάνει να φανταζόμαστε τον χρόνο σαν ένα ενιαίο ποτάμι: κυλά παντού με τον ίδιο ρυθμό, χωρίζει καθαρά το πριν από το μετά και μεταφέρει ολόκληρο το σύμπαν από τη μία στιγμή στην επόμενη. Η σχετικότητα, όμως, κλονίζει αυτή την εικόνα. Η διάρκεια και η έννοια της ταυτόχρονης στιγμής συνδέονται με την κίνηση και τη βαρύτητα. Δεν υπάρχει ένα απόλυτο ρολόι που να επιβάλλει σε όλους το ίδιο παρόν.
Εδώ συναντάμε και το θερμοδυναμικό βέλος του χρόνου. Σε μεγάλη κλίμακα, η αύξηση της εντροπίας μάς επιτρέπει να ξεχωρίζουμε μια κατεύθυνση: ένα ποτήρι μπορεί να σπάσει, αλλά δεν βλέπουμε τα θραύσματα να ενώνονται αυθόρμητα. Ο Ροβέλι χρησιμοποιεί αυτή τη διαφορά ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον για να εξετάσει όχι απλώς πώς μετράμε τον χρόνο, αλλά γιατί ο κόσμος εμφανίζεται σε εμάς με ιστορία και μεταβολή.
Από τις κβαντικές ιδέες στη μνήμη
Όταν η συζήτηση φτάνει στις κβαντικές ιδέες, η βεβαιότητα μιας συνεχούς, ομοιόμορφης ροής γίνεται ακόμη πιο εύθραυστη. Στη θεμελιώδη περιγραφή της φύσης, οι γνώριμες κατηγορίες της καθημερινότητας δεν λειτουργούν πάντα όπως περιμένουμε. Το βιβλίο δεν αντιμετωπίζει αυτή την ανατροπή σαν ένα ψυχρό τεχνικό τέχνασμα. Τη χρησιμοποιεί για να πλησιάσει ξανά το ερώτημα από την πλευρά του ανθρώπου.
Η μνήμη παίζει εδώ κεντρικό ρόλο. Το παρελθόν είναι διαθέσιμο μέσα από ίχνη, εμπειρίες και καταγραφές, ενώ το μέλλον παραμένει ανοιχτό στην προσδοκία. Αυτή η ασυμμετρία επηρεάζει την ταυτότητα, την αφήγηση και την αίσθηση ότι η ζωή προχωρά. Έτσι, η φυσική και η φιλοσοφία δεν στέκονται σε δύο ξένες όχθες: η πρώτη περιορίζει όσα μπορούμε να θεωρούμε καθολικά, ενώ η δεύτερη βοηθά να διατυπώσουμε τι σημαίνουν αυτά τα όρια για την ανθρώπινη εμπειρία.
Σε ποιον απευθύνεται
Η «Τάξη του χρόνου» ταιριάζει στον αναγνώστη που θέλει μια προσιτή είσοδο σε μεγάλα ερωτήματα της φυσικής, χωρίς να αναζητά εγχειρίδιο ή πρακτικό οδηγό. Μπορεί να ενδιαφέρει όσους αγαπούν την εκλαϊκευμένη επιστήμη, το φιλοσοφικό δοκίμιο και τις ιδέες που συνεχίζουν να δουλεύουν μέσα μας αφού κλείσει η τελευταία σελίδα. Οι 256 σελίδες συνθέτουν έναν σχετικά συμπαγή τόμο, όμως το θέμα του προσφέρεται για αργή ανάγνωση και επιστροφή σε προηγούμενα σημεία.
Για μια διαφορετική βιβλιοφιλική διαδρομή, μπορείς να περάσεις και στη βιβλιοπαρουσίαση για το «Γιόζεφιν, η αοιδός του Κάφκα». Στη συγκεντρωτική σελίδα με όλες τις προτάσεις βιβλίων του e-prosfores θα βρεις περισσότερους τίτλους από διαφορετικά είδη.
Στοιχεία της ελληνικής έκδοσης
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση του Νίκου Αποστολόπουλου. Είναι μαλακόδετο, αριθμεί 256 σελίδες και έχει ISBN 9789601686578. Η τρέχουσα ελληνική έκδοση κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 2023, ενώ η πιο πρόσφατη εκτύπωση είναι του Σεπτεμβρίου 2024.
Η επίσημη σελίδα του «Η τάξη του χρόνου» στις Εκδόσεις Πατάκη το διαθέτει στα 13,30€. Η καταχώριση του βιβλίου στο Public αναφέρει τιμή 10,01€ και άμεση διαθεσιμότητα, ενώ η καταχώριση της Πολιτείας επιβεβαιώνει τα βασικά βιβλιογραφικά στοιχεία. Οι τιμές και η διαθεσιμότητα μπορεί να αλλάξουν.