Δημοσιεύτηκε στις 1 Σεπτεμβρίου 2026

Δύο μικρά, τορπιλόμορφα οχήματα έδειξαν φέτος πόσο μεγάλο κομμάτι του ωκεανού μπορεί να ερευνηθεί χωρίς να βρίσκεται συνεχώς από πάνω τους ένα μεγάλο επιστημονικό πλοίο. Τα αυτόνομα υποβρύχια Stella και Polaris ακολούθησαν προγραμματισμένες διαδρομές στον μεσοατλαντικό βυθό και επέστρεψαν με ένα ιδιαίτερα πλούσιο φωτογραφικό αρχείο για τους ερευνητές.

Η NOAA Fisheries ανακοίνωσε τα αποτελέσματα στις 31 Αυγούστου 2026. Από τις 30 Ιουνίου έως τις 6 Ιουλίου, τα δύο οχήματα κάλυψαν περισσότερα από 200 ναυτικά μίλια προγραμματισμένων γραμμών και κατέγραψαν πάνω από 68.000 εικόνες του πυθμένα. Το υλικό προορίζεται να ενισχύσει τις εκτιμήσεις για τα αποθέματα του ατλαντικού χτενιού, μαζί με τα δεδομένα των καθιερωμένων ερευνών.

Ένας φακός εκεί όπου δυσκολεύεται το πλοίο

Η αξία αυτής της τεχνολογίας δεν βρίσκεται απλώς στην αυτονομία της. Τα οχήματα μπορούν να κινηθούν σε ζώνες όπου ένα ερευνητικό σκάφος δεν πλησιάζει με ασφάλεια ή ευκολία, όπως ανάμεσα σε υπεράκτιες εγκαταστάσεις. Έτσι συμπληρώνουν, αντί να αντικαθιστούν, την έρευνα HabCam που πραγματοποιείται από πλοία και συλλέγει εκατομμύρια εικόνες κάθε χρόνο.

Στις φετινές λήψεις οι επιστήμονες αναγνώρισαν χτένια, ψάρια, καβούρια, χέλια, καλαμάρια και σαλάχια. Οι στερεοσκοπικές κάμερες δεν προσφέρουν μόνο όμορφες εικόνες: επιτρέπουν τη φωτογράφιση και τη μέτρηση οργανισμών πάνω στον βυθό. Οι παρατηρήσεις αυτές βοηθούν στην εκτίμηση της αφθονίας και της κατανομής των πληθυσμών, στοιχεία που χρειάζονται για τεκμηριωμένες αποφάσεις διαχείρισης.

Τι κουβαλούν τα Stella και Polaris

Τα οχήματα είναι τύπου Tethys και σχεδιάστηκαν από το Monterey Bay Aquarium Research Institute, ενώ τα δύο συγκεκριμένα ανήκουν και λειτουργούν από το Woods Hole Oceanographic Institution. Στη μύτη τους συγκεντρώνονται κάμερες, φωτισμός LED και αισθητήρες που μετρούν, μεταξύ άλλων, θερμοκρασία, αλατότητα, διαλυμένο οξυγόνο, φυτοπλαγκτόν και θαλάσσια ρεύματα.

Κάθε όχημα έχει μήκος περίπου 2,7 μέτρα, διάμετρο περίπου 30 εκατοστά και βάρος γύρω στα 113 κιλά. Μπορεί να καθελκυστεί από μικρό σκάφος, να καταδυθεί περίπου έως τα 300 μέτρα και, ανάλογα με την αποστολή, οι επαναφορτιζόμενες μπαταρίες του να διαρκέσουν περίπου μία εβδομάδα. Η μέση ταχύτητά του είναι ένας κόμβος, με εμβέλεια που ξεπερνά τα 600 μίλια.

Από την εικόνα στη γνώση

Η πορεία προς τη σημερινή αποστολή άρχισε το 2021, όταν οι ομάδες της NOAA και του Woods Hole ξεκίνησαν να προσαρμόζουν το σύστημα καμερών HabCam στην αυτόνομη πλατφόρμα. Ακολούθησαν δοκιμές το 2023 και σύγκριση των δεδομένων του 2024 με τις παραδοσιακές έρευνες. Μετά από τεχνική αξιολόγηση, τα δεδομένα των οχημάτων εντάχθηκαν στις ετήσιες εκτιμήσεις για τα χτένια.

Η συνεργασία δίνει ένα καλό παράδειγμα προόδου που χτίζεται βήμα βήμα: μηχανικοί, θαλάσσιοι βιολόγοι και χειριστές δεν παρουσίασαν ένα εντυπωσιακό πρωτότυπο που μένει στο εργαστήριο, αλλά ένα εργαλείο που ήδη τροφοδοτεί πραγματικές επιστημονικές εκτιμήσεις.

Οι επόμενες αποστολές

Η NOAA αναμένει να αποκτήσει δικό της όχημα το 2027. Στα μελλοντικά πεδία δοκιμών περιλαμβάνονται η μελέτη του πλαγκτού, η παρακολούθηση της αναζήτησης τροφής από φάλαινες μέσω παθητικής ακουστικής, η έρευνα πληθυσμών ψαριών και η συλλογή δειγμάτων νερού για περιβαλλοντικό DNA.

Το αισιόδοξο στοιχείο είναι συγκεκριμένο: περισσότερα σημεία του ωκεανού μπορούν πλέον να παρατηρηθούν με συνέχεια και ακρίβεια, ακόμη και όταν οι συνθήκες ή οι υποδομές περιορίζουν ένα μεγάλο πλοίο. Οι 68.000 φετινές εικόνες δεν λύνουν από μόνες τους το δύσκολο έργο της προστασίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων· προσθέτουν όμως πολύτιμα μάτια εκεί όπου μέχρι πρόσφατα υπήρχαν κενά.

Για μια ακόμη αποστολή που κοιτάζει κάτω από την επιφάνεια, διάβασε πώς το Okeanos Explorer χαρτογραφεί άγνωστες περιοχές του βυθού. Στο διάστημα, το τηλεσκόπιο Roman προχώρησε προς το επόμενο στάδιο της εκτόξευσής του.