Δημοσιεύτηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2026

Ο M64, ο γαλαξίας που αποκαλείται «μαύρο μάτι», δείχνει πόσα διαφορετικά πράγματα μπορεί να κρύβει η ίδια εικόνα του ουρανού. Στην αστρονομική εικόνα της NASA για τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, οι παρατηρήσεις των Hubble και James Webb συναντιούνται για να αποκαλύψουν τη σχέση ανάμεσα στη σκοτεινή σκόνη και στα νεαρά άστρα. Πρόκειται για παρουσίαση υπαρχόντων παρατηρήσεων, όχι για ανακοίνωση ότι ο γαλαξίας ανακαλύφθηκε σήμερα.

Η σκόνη που κρύβει και η σκόνη που φωτίζεται

Το χαρακτηριστικό σκοτεινό τόξο μπροστά από τον φωτεινό πυρήνα εξηγεί το παρατσούκλι του. Στην εικόνα του Hubble η σκόνη απορροφά μέρος του φωτός, αφήνοντας μια έντονη σκιά. Το όργανο MIRI του Webb παρατηρεί στο μέσο υπέρυθρο και καταγράφει την εκπομπή της ίδιας σκόνης, καθώς εκείνη απορροφά και επανεκπέμπει ενέργεια από κοντινά νεαρά άστρα.

Στη σύνθετη παρουσίαση αυτή η εκπομπή αποδίδεται με κόκκινο χρώμα. Οι ροζ περιοχές στην εικόνα του Hubble αντιστοιχούν σε περιοχές σχηματισμού άστρων. Έτσι, οι δύο παρατηρήσεις προσφέρουν συμπληρωματικές πληροφορίες: η σκοτεινή ζώνη δεν είναι απλώς ένα κενό γύρω από το κέντρο, αλλά υλικό που συμμετέχει στην ιστορία του γαλαξία.

Ένας γαλαξίας με δύο αντίθετες κινήσεις

Σύμφωνα με τον κατάλογο Messier του Hubble, ο M64 βρίσκεται περίπου 17 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, στον αστερισμό της Κόμης της Βερενίκης. Στο εσωτερικό του, αέριο και άστρα κινούνται προς μία κατεύθυνση, ενώ το αέριο στις εξωτερικές περιοχές περιστρέφεται αντίθετα.

Εκεί όπου συναντιούνται οι αντίθετες ροές, το αέριο συμπιέζεται και δημιουργούνται συνθήκες για νέα άστρα. Μια παλαιότερη συγχώνευση με μικρότερο γαλαξία θεωρείται πιθανή εξήγηση αυτής της ασυνήθιστης κίνησης. Το «πιθανή» έχει σημασία: η εικόνα προσφέρει στοιχεία για την ιστορία του M64, δεν αποτελεί κινηματογραφική καταγραφή της σύγκρουσης.

Τι αξίζει να προσέξεις στην εικόνα

Ξεκίνα από τον φωτεινό πυρήνα και ακολούθησε το σκοτεινό καμπύλο μέτωπο γύρω του. Στη σημερινή παρουσίαση της NASA μπορείς να συγκρίνεις τη σύνθεση Hubble–Webb με την εικόνα του Hubble μόνη της. Η διαφορά δείχνει γιατί οι αστρονόμοι παρατηρούν το ίδιο αντικείμενο σε διαφορετικά μήκη κύματος: κάθε όργανο ξεχωρίζει διαφορετικό υλικό και διαφορετικές φυσικές διεργασίες.

Για μια ακόμη πλευρά της σύγχρονης αστρονομίας, δες πώς το Artifact InSPECtor δίνει χώρο στη συμμετοχή πολιτών.