Δημοσιεύτηκε στις 12 Νοεμβρίου 2026

Το άστρο AT2016blu στον γαλαξία NGC 4559 παρουσιάζει επαναλαμβανόμενες εξάρσεις, και μια παρατήρηση του Chandra δίνει νέα στοιχεία για το τι μπορεί να τις προκαλεί. Όπως ανακοίνωσε η NASA στις 9 Νοεμβρίου 2026, τα δεδομένα υποδεικνύουν έναν συμπαγή συνοδό: μια μαύρη τρύπα αστρικής μάζας ή έναν αστέρα νετρονίων. Το ποιο από τα δύο βρίσκεται δίπλα στο άστρο παραμένει ανοιχτό.

Από το 2012 έως το 2026 παρατηρήθηκαν τουλάχιστον 27 εξάρσεις, περίπου κάθε 113 ημέρες. Το AT2016blu είναι φωτεινό κυανό μεταβλητό άστρο, με μάζα τουλάχιστον 33 φορές τη μάζα του Ήλιου. Οι εξάρσεις αυτές δεν αποτελούν οριστική καταστροφή του άστρου ως υπερκαινοφανούς.

Το ιδιαίτερο εύρημα ήρθε από την παρατήρηση του Chandra τον Μάρτιο 2026: οι ακτίνες Χ ήταν τουλάχιστον 100 φορές ισχυρότερες από εκείνες που είχαν καταγραφεί στις αρχειακές παρατηρήσεις του 2001 και 2002. Αυτή η μεταβολή αποτελεί στοιχείο που στηρίζει την ερμηνεία των ερευνητών για την παρουσία του συμπαγούς συνοδού.

Σύμφωνα με την ομάδα, ο συνοδός κινείται σε ελλειπτική τροχιά. Όταν πλησιάζει το AT2016blu, αντλεί αέριο από το άστρο· το αέριο θερμαίνεται και εκπέμπει ακτίνες Χ. Πρόκειται για την ερμηνεία που προτείνουν οι ερευνητές, χωρίς ακόμη να έχει λυθεί η διάκριση ανάμεσα στη μαύρη τρύπα και τον αστέρα νετρονίων.

Η συνεργασία που βοήθησε να επιλεγεί η στιγμή

Στον χρονισμό της παρατήρησης του Chandra συνέβαλε η οπτική παρακολούθηση με KAIT, Las Cumbres Observatory και περισσότερους από 30 ερασιτέχνες της AAVSO. Η συμβολή τους είχε συγκεκριμένο ρόλο: βοήθησε να προσδιοριστεί πότε θα πραγματοποιηθεί η παρατήρηση που κατέγραψε την ισχυρή εκπομπή ακτίνων Χ.

Επικεφαλής της έρευνας είναι η Mojgan Aghakhanloo στο University of Virginia. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο The Astrophysical Journal στις 9 Νοεμβρίου 2026.

Σχετικά: Swift: επιστροφή στις αυτόματες παρατηρήσεις εκλάμψεων · Το Chandra αποκαλύπτει 84 υπεραπαλές πηγές ακτίνων Χ σε έξι γαλαξίες