Δημοσιεύτηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2026

Το Hubble συμπλήρωσε 200.000 τροχιές γύρω από τη Γη και συνεχίζει να βρίσκει λόγους για να στρέφει ξανά το βλέμμα του στον ίδιο ουρανό. Αυτή τη φορά παρακολουθεί το σμήνος γαλαξιών MACS J0417, περιμένοντας την επανεμφάνιση του υπερκαινοφανούς Athena: φως από μια αστρική έκρηξη που ακολουθεί διαφορετικές διαδρομές μέχρι να φτάσει σε εμάς.

Το ορόσημο καταγράφηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2026 και η NASA το ανακοίνωσε στις 23 Σεπτεμβρίου. Στα 36 χρόνια λειτουργίας του, το διαστημικό τηλεσκόπιο έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 1,7 εκατομμύρια παρατηρήσεις. Η παρατήρηση του MACS J0417 έγινε την ημέρα της 200.000ής τροχιάς, συνδέοντας την επέτειο με ένα από τα μεγάλα επιστημονικά του πεδία: τον ρυθμό με τον οποίο διαστέλλεται το σύμπαν.

Πώς βλέπουμε την ίδια έκρηξη περισσότερες φορές

Το MACS J0417 λειτουργεί ως βαρυτικός φακός. Η μεγάλη μάζα του σμήνους κάμπτει και μεγεθύνει το φως αντικειμένων που βρίσκονται πολύ πιο πίσω του. Έτσι, φως από τον ίδιο υπερκαινοφανή μπορεί να ταξιδέψει προς τη Γη ακολουθώντας περισσότερες από μία διαδρομές.

Οι διαδρομές αυτές δεν φέρνουν το φως σε εμάς ταυτόχρονα. Η ίδια έκρηξη μπορεί να εμφανιστεί ξανά ύστερα από μήνες ή ακόμη και χρόνια. Δεν πρόκειται για δεύτερη έκρηξη του άστρου, αλλά για διαφορετικούς χρόνους άφιξης του φωτός της ίδιας έκρηξης. Γι’ αυτό έχει σημασία να επιστρέφει το τηλεσκόπιο στην ίδια περιοχή και να παρακολουθεί τι αλλάζει.

Τι περιμένουν οι ερευνητές από τον Athena

Τον Athena ανακάλυψε το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb το 2025. Σύμφωνα με την πρόβλεψη που συνοδεύει την ανακοίνωση της NASA, η νέα εμφάνισή του αναμένεται μέσα στο διάστημα από την περίοδο της ανακοίνωσης έως τις αρχές Μαρτίου 2027. Η ανακοίνωση περιγράφει την αναμονή και την παρακολούθηση, όχι μια ήδη επιβεβαιωμένη επανεμφάνιση.

Η μέτρηση της χρονικής διαφοράς μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να χαρτογραφήσουν τη μάζα του σμήνους που παρεμβάλλεται. Μπορεί επίσης να βελτιώσει την εκτίμηση της σταθεράς Hubble, του μεγέθους που περιγράφει τον ρυθμό διαστολής του σύμπαντος. Μια εικόνα ενός μακρινού σμήνους γίνεται έτσι αφετηρία για μετρήσεις που αφορούν πολύ μεγαλύτερα ερωτήματα.

Ένα τηλεσκόπιο που παραμένει περιζήτητο

Το Hubble παρατηρεί το σύμπαν σε υπεριώδη και ορατά μήκη κύματος. Αυτή η δυνατότητα συμπληρώνει εκείνες των Webb και Roman, αντί να χάνει την αξία της με την εμφάνιση νεότερων παρατηρητηρίων. Η NASA αναφέρει ότι οι αστρονόμοι ζητούν κάθε χρόνο περίπου επταπλάσιο χρόνο παρατήρησης από αυτόν που είναι διαθέσιμος.

Αν θέλεις ένα ακόμη παράδειγμα διαφορετικών όψεων του ίδιου ουράνιου στόχου, δες τι αποκαλύπτουν τα Hubble και Webb για τον γαλαξία M64. Στην περίπτωση του Athena, το ενδιαφέρον βρίσκεται και στον χρόνο: το επόμενο σημαντικό στοιχείο μπορεί να έρθει όταν φως από την ίδια έκρηξη ολοκληρώσει μια διαφορετική διαδρομή προς τη Γη.