Δημοσιεύτηκε στις 13 Νοεμβρίου 2026

Εννέα εικόνες ισχυρών βαρυτικών φακών από το Hubble συγκεντρώνουν γαλαξίες που εμφανίζονται ως τόξα, δακτύλιοι ή πολλαπλές εικόνες. Η NASA δημοσίευσε τη συλλογή στις 12 Νοεμβρίου 2026, με προοπτική τη συνδυαστική μελέτη τους με το Nancy Grace Roman Space Telescope. Οι παραμορφωμένες αυτές εικόνες προσφέρουν στους ερευνητές έναν τρόπο να εξετάσουν την κατανομή μάζας στους γαλαξίες, περιλαμβανομένης της σκοτεινής ύλης.

Το φαινόμενο δημιουργείται όταν η βαρύτητα ενός γαλαξία στο προσκήνιο καμπυλώνει και μεγεθύνει το φως ενός μακρινότερου γαλαξία. Οι συγκεκριμένοι βαρυτικοί φακοί είχαν εντοπιστεί πρώτα με το Dark Energy Spectroscopic Instrument στο Kitt Peak και στη συνέχεια παρατηρήθηκαν από το Hubble.

Ένας σχεδόν πλήρης δακτύλιος και ένας γαλαξίας τέσσερις φορές

Στην εικόνα F, η ευθυγράμμιση σχηματίζει έναν σχεδόν πλήρη δακτύλιο Einstein. Στην εικόνα I, ο ίδιος μακρινός γαλαξίας εμφανίζεται τέσσερις φορές. Πρόκειται για διαφορετικές μορφές της παραμόρφωσης που προκαλεί η βαρύτητα στο φως του μακρινού γαλαξία.

Η εικόνα D θέτει ένα πιο συγκεκριμένο ερώτημα: μια λωρίδα σκόνης διακόπτει την ορατή εικόνα ενός πιθανού δακτυλίου. Μελλοντικές υπέρυθρες παρατηρήσεις του Roman θα μπορούσαν να διευκρινίσουν αν ο δακτύλιος είναι πληρέστερος από όσο φαίνεται.

Τι σχεδιάζουν να αναζητήσουν οι ερευνητές

Το Hubble δίνει λεπτομερείς εικόνες μεμονωμένων στόχων κυρίως στο ορατό και υπεριώδες, με κάποια υπέρυθρη κάλυψη. Το Roman παρατηρεί κυρίως στο υπέρυθρο και μέρος του ορατού, σε ευρύτερο πεδίο. Αυτές οι συμπληρωματικές δυνατότητες αποτελούν τη βάση της σχεδιαζόμενης κοινής έρευνας.

Οι ερευνητές σκοπεύουν να κατασκευάσουν μοντέλα των παραμορφωμένων εικόνων για να μελετήσουν πώς κατανέμεται η μάζα των γαλαξιών. Μικρές ατέλειες στα τόξα μπορεί να δείχνουν μικρές συσσωματώσεις σκοτεινής ύλης. Η θεωρία ψυχρής σκοτεινής ύλης προβλέπει συσσωματώματα από ένα εκατομμύριο έως ένα δισεκατομμύριο ηλιακές μάζες. Η αναζήτησή τους παραμένει ερευνητικός στόχος· η ανακοίνωση δεν αναφέρει επιβεβαιωμένη ανίχνευση ούτε απόδειξη της θεωρίας.

Οι παρατηρήσεις των δύο τηλεσκοπίων προορίζονται επίσης για τη μελέτη της εξέλιξης των γαλαξιών, συνδέοντας τις λεπτομέρειες των μεμονωμένων στόχων του Hubble με το ευρύτερο πεδίο παρατήρησης του Roman.

Σχετικά θέματα: Hubble: Έλλειμμα οξυγόνου σε 37 κοντινούς νάνους γαλαξίες · Roman: Έτοιμοι οι επίγειοι σταθμοί για τα επιστημονικά δεδομένα.